เซลล์คือ

“มันคืออะไร สิ่งมีชีวิตที่เล็กที่สุด? มองไม่เห็นด้วยตา แต่รู้หรือไม่ว่ามันมีอยู่จริง?”

คำตอบไม่ใช่ความรักหรือสิ่งเหนือธรรมชาติ

แต่สิ่งเล็กๆที่เรียกว่า ‘เซลล์ (เซลล์)’ ที่นั่น

เซลล์คืออะไร?

เซลล์เป็นหน่วยพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตที่เล็กที่สุด ซึ่งไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า จึงต้องใช้กล้องจุลทรรศน์เพื่อขยายภาพของเซลล์ที่เรามองเห็นได้ โดยโครงสร้างและหน้าที่ของเซลล์แต่ละชนิดจะแตกต่างกัน เช่น เซลล์เม็ดเลือดแดงมีลักษณะกลมและแบน ทำหน้าที่ลำเลียงออกซิเจนแต่เซลล์เม็ดเลือดขาวจะมีลักษณะค่อนข้างกลม ทำหน้าที่กำจัดเชื้อโรคและสร้างภูมิคุ้มกัน

สิ่งมีชีวิตบางชนิดสามารถอยู่รอดได้ในเซลล์เดียว เช่น อะมีบา ยูกลีนา พารามีเซียม (อ่านเรื่องราวของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กเหล่านี้รับรู้และตอบสนองอย่างไร) แต่สิ่งมีชีวิตบางชนิดต้องการหลายเซลล์ เช่น เห็ด เชื้อรา พืช สัตว์ ฯลฯ รวมทั้งมนุษย์ เราก็เป็นสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์เช่นกัน

เซลล์คือ

ภาพการจัดระเบียบของสิ่งมีชีวิต (ขอบคุณรูปภาพจาก สารานุกรมบริแทนนิกา, Inc..)

แต่เซลล์จำนวนมากจะรวมตัวกันกลายเป็นร่างกายของเรา จะต้องจัดระเบียบจากหน่วยที่เล็กที่สุด ถึงหน่วยที่ใหญ่ที่สุด เริ่มจาก “เซลล์” ที่มีโครงสร้างและหน้าที่คล้ายคลึงกัน เรียกว่า เนื้อเยื่อ เช่น เนื้อเยื่อเยื่อบุผิว เนื้อเยื่อประสาท โดยการรวมตัวของเนื้อเยื่อเหล่านี้จะทำให้ อวัยวะ ซึ่งมีรูปร่างและหน้าที่ต่างกัน เมื่ออวัยวะต่าง ๆ ทำงานร่วมกันจะเรียกว่า ระบบอวัยวะ เช่น ระบบย่อยอาหาร ระบบขับถ่าย เมื่อแต่ละระบบทำงานสัมพันธ์กันก็จะกลายเป็น สิ่งมีชีวิต เช่น ร่างกาย ต้นไม้ หรือสัตว์ที่เรามองเห็นได้

ส่วนประกอบของเซลล์คืออะไร?

เซลล์คือ

ภาพเซลล์พืชและเซลล์สัตว์ (ภาพโดย howstuffworks)

แม้ว่าจะมีเซลล์หลายประเภท Plus แต่เซลล์พืชและเซลล์สัตว์ต่างก็มีส่วนประกอบเหมือนกัน และแตกต่างแต่องค์ประกอบที่เซลล์ทั้งหมดมีเหมือนกันคือเยื่อหุ้มเซลล์ ไซโตพลาสซึม และนิวเคลียส ก่อนที่เราจะพูดถึงรายละเอียดขององค์ประกอบทั้งสามนี้ เราอยากจะบอกเพื่อนของเราว่าเซลล์สามารถแบ่งออกเป็นสองส่วนหลัก:

1. ส่วนห่อหุ้มเซลล์

ซึ่งเป็นเหมือนรั้วหรือกําแพงเมืองประกอบด้วย

  • ผนังเซลล์เป็นชั้นนอกสุดของเซลล์บางเซลล์ เหมือนกำแพงเมืองที่ช่วยรักษารูปร่างและปกป้องเซลล์จากอันตราย แต่ผนังเซลล์นี้ไม่มีอยู่ในเซลล์สัตว์
  • เยื่อหุ้มเซลล์เป็นส่วนที่ห่อหุ้มเซลล์พบในเซลล์ของสิ่งมีชีวิตทั้งหมด มันทำหน้าที่เป็นเยื่อเลือก (เยื่อซึมผ่านได้) คล้ายกับทหารเฝ้าประตูเมือง เป็นเยื่อบางๆ ที่ประกอบด้วยไขมัน โปรตีน และคาร์โบไฮเดรตจำนวนเล็กน้อย เป็นการจำกัดชนิดและโมเลกุลของสารที่ผ่านเข้าไปในเซลล์
2. โปรโตพลาสซึม

ก็เหมือนแผนกต่างๆภายในเซลล์ ซึ่งทำหน้าที่ต่างๆ ดังนี้

  • นิวเคลียสเปรียบเสมือนราชาแห่งเมือง เพราะมีหน้าที่ควบคุมการทำงานของเซลล์ รวมทั้งแหล่งของสารพันธุกรรมหรือการสังเคราะห์ DNA โดยนิวเคลียสค่อนข้างกลม และมองเห็นได้ชัดเจนตรงกลางเซลล์
  • ไซโตพลาสซึมเป็นส่วนหนึ่งของเยื่อหุ้มเซลล์ และเป็นที่มาของปฏิกิริยาเคมีต่างๆ ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ส่วนของเหลวเรียกว่า ไซโตซอล และออร์แกเนลล์ (Organalle) ซึ่งออร์แกเนลล์เหล่านี้ จะทำหน้าที่คล้ายกับหน่วยงานต่างๆ ภายในเมือง และสำหรับบทเรียนนี้ เราจะพาเพื่อนมาทำความรู้จัก 6 ออร์แกเนลล์กันก่อน ซึ่งจะมีอะไรบ้างนั้นไปชมกันเลย
    • ไรโบโซมมีหน้าที่ในการสังเคราะห์โปรตีนทั้งภายในและภายนอกเซลล์
    • โครงร่างโครงกระดูก (Cytoskeleton) เป็นโปรตีนที่ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างเพื่อรองรับเซลล์ มี 3 ประเภท: ไมโครทูบูล ฟิลาเมนต์ขั้นกลาง และไมโครฟิลาเมนต์
    • Centrioles เป็นออร์แกเนลล์ที่ไม่พบในเซลล์พืช ประกอบด้วยหลอดเล็ก ๆ ที่เรียกว่า microtubules ซึ่งสร้างเส้นใยแกนหมุนที่ช่วยในการเคลื่อนที่ของโครโมโซมระหว่างการแบ่งเซลล์
    • แวคิวโอลรักษาสมดุลของน้ำและบรรจุอาหาร แวคิวโอลในเซลล์พืชมีขนาดใหญ่กว่าเซลล์สัตว์
    • ไมโตคอนเดรียเปรียบเสมือนโรงไฟฟ้าที่ผลิตพลังงานให้กับเซลล์ กระบวนการสร้างพลังงานนี้เรียกว่าการหายใจระดับเซลล์ ไมโทคอนเดรียพบส่วนใหญ่ในกล้ามเนื้อหัวใจของมนุษย์ ประกอบด้วยสองเมมเบรน ชั้นนอกมีผิวเรียบ ชั้นในพับเข้าไปด้านในเรียกว่า Cristi (Cristae)
    • คลอโรพลาสต์พบได้เฉพาะในเซลล์พืช สาหร่าย หรือแบคทีเรียบางชนิดเท่านั้น ประกอบด้วยสองเมมเบรน คลอโรพลาสต์เป็นเหมือนโรงอาหารของเซลล์ เพราะสามารถสร้างอาหารได้โดยการสังเคราะห์ด้วยแสง (Photosynthesis)

มีออร์แกเนลล์จำนวนมากภายในเซลล์ให้เราได้รู้จัก แต่สำหรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ขอหยุดเรื่องนี้ไว้ก่อน ไปทำความรู้จักกับออร์แกเนลล์อื่นๆ ในบทความถัดไปกัน (แต่ถ้าอยากอ่านต่อจริงๆ แนะนำบทความเรื่อง diffusion and osmosis) หรือใครที่อยากฟังอาจารย์สนุกๆ ที่สอนทั้งบทเรียนวิทยาศาสตร์และวิชาอื่นๆ ก็สามารถดาวน์โหลดได้Partnershipvt Application มาเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา

แบนเนอร์-ส้ม-เนย



#โครงสรางและหนาทของเซลล #ชนมธยมศกษาปท #วชาวทยาศาสตร

READ MORE  ข้อสอบ O-NET สังคมศึกษา ม.6 ภูมิศาสตร์ ธรณีภาค และบรรยากาศภาค (58-62) | Partnershipvt.org

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น