มหาบุรุษ - มัตตปทา

ถ้าฉันจะกอดและจูบ – พิต้า ว่าไงนะ?
บาทไม่สามารถโต้แย้งได้ ถ้าเขาจะวางใจ
แต่จะเต็มฤดูกาล กอดและจูบน้องสาวของคุณ?
เต็มใจให้ ปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่ดี

บทนี้เป็นตอนหนึ่งของละคร Speech Concord เรื่อง “มัณฑนา” ผลงานชิ้นเอกของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ (รัชกาลที่ 6) จากบทสนทนาดังกล่าว จะเห็นได้ว่าสุเทพต้องการ ‘กอดจูบ’ มัตตา ที่ยังคงตะลึงในพลังแห่งมนต์สะกด ไม่ว่าเธอจะเต็มใจหรือไม่ก็ตาม หากสุเทพต้องการตัวเธอ เธอก็ไม่อาจปฏิเสธได้ นี่เป็นตัวอย่างหนึ่งของอำนาจและอิทธิพลอันยิ่งใหญ่ของสุเทพ และสุเทพก็ใช้อำนาจนี้กำหนดชะตากรรมของนางมัทนาในวันนี้ Partnershipvt จึงอยากชวนเพื่อนๆ มาวิเคราะห์มณนภาธาร่วมกันในด้านอื่นๆ เพราะนอกจากวรรณกรรมที่สวยงามและเนื้อเรื่องที่ถ่ายทอดความคิดเกี่ยวกับความเจ็บปวดของความรักในอีกมุมหนึ่งแล้ว มัณฑนายังเป็นต้นแบบของสังคมปิตาธิปไตยอีกด้วย และเคยใช้สร้างภาพลักษณ์ของผู้หญิงในสมัยต่อมาด้วย

แต่… สังคมปิตาธิปไตยคืออะไร?

ปิตาธิปไตยและปิตาธิปไตยในสังคม

นายกรัฐมนตรีควรจะเป็นผู้ชาย คนที่เป็นผู้นำระดับสูงก็ควรเป็นผู้ชายด้วยใช่ไหม?

หากเพื่อนของคุณรู้สึกว่าตัวอย่างที่เรายกมานั้นเป็นความคิดปกติ เราอาจเคยชินกับสังคมที่มีผู้นำชายมากกว่าที่เราคิด เพราะปิตาธิปไตย (Patriarchy) หรือชายที่มีอำนาจเหนือกว่า เป็นรูปแบบหนึ่งของสังคมที่ผู้ชายมีบทบาทสำคัญ มีอำนาจ และมีอภิสิทธิ์ทางสังคมเหนือผู้หญิงในหลายๆ ด้าน รวมทั้งการเมือง การปกครอง ความเป็นผู้นำ และกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน ความเหลื่อมล้ำทางเพศทำให้ผู้หญิงอยู่ภายใต้อำนาจของผู้ชายที่เหนือกว่าและถูกจำกัดสิทธิในการเลือก ตัดสินใจ และใช้ชีวิตในสังคม เช่น สิทธิของนางมัทนาที่จะเป็นโสด รักหรือไม่รักใครในแมตช์ที่เล่นกัน มัทนาปาฏะที่เรานำมาฝากเพื่อนๆ มาศึกษากันในวันนี้

READ MORE  โควิดระลอกใหม่ กับ ก้าวต่อไปของ StartDee : สร้างระบบ “ห้องเรียนออนไลน์” บรรเทาผลกระทบทางการศึกษา | Partnershipvt.org

ชีวิตสตรีผู้ไม่มั่นคง : แบบอย่างของมหาบุรุษในมาดนปถะ

จากเนื้อเรื่องของมัณฑนา (สามารถศึกษาบทสรุปของมัณฑนาก่อนได้ที่นี่) เราจะเห็นพฤติกรรมของสุเทพ ซึ่งมักจะสะท้อนอุดมคติของปิตาธิปไตยไม่ว่าจะเป็นการใช้อำนาจแลกเปลี่ยน การใช้คาถาและวิธีการต่างๆเพื่อให้นางมานะมาครอบครอง เช่น ในชีวิตก่อนจุติจุติในสวรรค์ ‘สุเทพ’ เจ้าเมืองปัญจลา ตกหลุมรักคุณมัทนา (ธิดาท้าวสุราษฎร์) ส่งเอกอัครราชทูตไปถาม แต่เมื่อท้าวสุราษฎร์ไม่ได้มอบนางมัทนาให้สุเทพจึงนำทัพเข้าโจมตีเมืองสุราษฎร์จนพังทลายสิ้น พร้อมขู่ประหารท้าวสุราษฎร์ หากนางมัณฑนา ไม่ยอมเป็นเมีย

ครั้งนี้เป็นที่สุด จะแปลกมาก
เพราะพ่อรัก จะรอด
จึงยอมจำนน และทรงไถ่โทษของพระองค์
ของพระเจ้าชนกนา- ต้องตาย

งานนี้แสดงให้เห็นถึงการใช้อำนาจของสุเทพ เพื่อตอบสนองความต้องการของตนเองโดยจตุพร ชญาดา และ จุไรรัตน์ ได้แสดงความเห็นเกี่ยวกับ Matnapatha: สถานะและบทบาทของสตรีในมุมมองของสตรีนิยมเชิงนิเวศ ว่า “สถานะของสุทธิที่ปรากฎในวรรณคดีเรื่องมัตตนาปาฏิเบื้องบนเป็นพระราชาที่แสดงให้เห็นจิตใจของชายคนหนึ่งที่ใช้พลังของตนเองบรรลุสิ่งที่ต้องการ โดยเฉพาะในเรื่องความรัก…” นอกจากนี้ยังมีความคาดหวังต่อภาพลักษณ์ของผู้หญิงด้วย ดี. ให้ความสำคัญกับความงามภายนอกเสมอ… มุมมองนี้สะท้อนถึงลักษณะของสังคมที่ผู้ชายเป็นใหญ่ ด้วยความคาดหวังว่าผู้หญิงจะสวย หน้าตา มารยาทดี และเป็นผู้หญิงที่สนองความต้องการของผู้ชาย” เห็นได้จากสุเทพที่หลงรักคุณมัทนา เพราะความงามที่เทพธิดาองค์อื่นไม่อาจเทียบได้ และท้าวชายเสนที่หลงใหลในรูปลักษณ์และมารยาทของนางมัทนาตั้งแต่แรกเห็น

อีกเหตุการณ์หนึ่งที่เป็นจุดเปลี่ยนของเรื่องคือนางมัธนาปฏิเสธที่จะรับความรักของสุเทพ แม้ว่าเธอจะไม่ได้มีความสัมพันธ์กับผู้ชายคนไหนก็ตาม พฤติกรรมของมัตตาทำให้อุดมคติแบบปิตาธิปไตยที่สุเทพมีสั่นคลอน ทำให้สุเทพแสดงความเหนือกว่าด้วยการสาปมัทฉะให้เป็นดอกกุหลาบ เพียงเพราะเขารักนางไม่สมหวังและคิดว่าจะทนไม่ได้หากต้องเห็นนางมัทนาไปรักคนอื่น

READ MORE  การเขียนบรรณานุกรม: เขียนรายงานทั้งที ต้องมีอ้างอิงและบรรณานุกรมนะ ! | Partnershipvt.org
และไม่อิ่ม จะฟังหนูชวน
ผิวไปอนงค์นวล เธอชนะด้วยความอดทน
ไม่ยอมรักกัน และแต่งงาน
ดานุจะยอมให้ วนิดา นิวัติสวรรค์
พีพีนางเผือกชอบ สัตว์ประหลาดตัวอื่นๆ กะทันหัน
จะทรมาน- ใช่ ฉันอยากได้ยินมัน

จากนั้นเมื่อมานะถูกจุติมาสู่โลกมนุษย์ก็พบรักกับชายเสน่ และความเจ็บปวดจากความรักนั้นช่างแสนเจ็บปวดจนต้องร้องขอให้สุเทพช่วย แต่สุเทพขอความรักจากคุณมัทนาอีกครั้ง และเมื่อเธอปฏิเสธสุเทพก็ใช้อำนาจของเขา สาปมัทนาให้เป็นดอกกุหลาบชั่วนิรันดร์ เพียงเพราะว่าไม่ได้ดั่งใจปรารถนา

นี่เป็นเพียงตัวอย่างบางส่วนที่เราได้ยกมา เพราะหากวิเคราะห์อย่างละเอียดแล้ว ชายผู้มีอำนาจกำหนดชะตาของมัตตามิใช่เพียงสุเทพเท่านั้น แต่ยังท้าวชายเสนที่ฟังฝ่ายเดียวสั่งประหารมัทนาด้วย (หากเพื่อนๆ สนใจศึกษารายละเอียดสามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ ลิงค์นี้)

สิทธิ โหวต และ ‘ทางเลือก’ ของผู้หญิงไทยในรัชกาลที่ 6

ผลสืบเนื่องมาจากแนวคิดปิตาธิปไตย ได้สร้างความขัดแย้งและเป็นปัญหาในสังคมทั่วโลกมาช้านาน ทุกวันนี้สังคมปิตาธิปไตยถูกมองว่าไม่เหมาะกับยุคสมัยอีกต่อไป และจากการรณรงค์ความเท่าเทียมทางสังคมอย่างต่อเนื่องเพื่อส่งเสริมการแก้ไขกฎหมายการศึกษาสตรีและการสนับสนุนนโยบายต่างๆ ความเข้มข้นของอุดมการณ์ปิตาธิปไตยในสังคมไทยจึงลดลงเมื่อเทียบกับในอดีตจากตัวอย่าง ‘เงื่อนไขที่เลือกไม่ได้’ และปิตาธิปไตยใน มัณฑนา. ที่เราได้นำมาฝากเพื่อนๆ มาศึกษา จะเห็นได้ว่าในท่ามกลางสังคมปิตาธิปไตย คุณมัทนา เป็นแบบอย่างของผู้หญิงคนหนึ่งที่ยึดมั่นในหลักการของเธอ กล้าแสดงออก และยืนกรานในสิ่งที่เธอไม่ต้องการ คุณสมบัติเหล่านี้คือสิ่งที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงต้องการให้เกิดขึ้นกับสตรีไทยในยุคนั้น เพราะในสมัยก่อนผู้หญิงไทยแทบไม่มีสิทธิมีเสียงในสังคม มีผู้หญิงไทยจำนวนมากที่จัดการแต่งงานเพราะการบังคับของพ่อแม่ โดยที่สตรีเหล่านั้นไม่มีโอกาสโต้เถียงพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงเลือกใช้บทละคร เป็นเครื่องมือในการฝึกจิตใจของผู้คนและการสร้างของเธอในวรรณคดีที่มีตัวตนของเธอเองและยึดมั่นในความเชื่อของพวกเขาเช่นนางมัทนาเพื่อชี้ให้เห็นผู้หญิงไทยในยุคนั้นว่า ‘ผู้หญิงมีสิทธิที่จะเลือกคู่ครองของตนเองได้ และมีสิทธิที่จะปฏิเสธในสิ่งที่ตนไม่ต้องการได้เช่นกัน’

โดยสรุปถึงแม้จะมีแนวความคิดเรื่องความเป็นผู้หญิงและการสร้างผลประโยชน์ของผู้หญิงเพื่อส่วนรวมเป็นบรรทัดฐานใหม่สำหรับสังคม แต่ก็ถือได้ว่าเป็นวรรณกรรมที่ก้าวหน้าอีกเรื่องหนึ่ง การวิเคราะห์วรรณคดีไทยทำให้เราได้เห็นมุมมองอื่นๆ และเนื้อหาที่กวีต้องการจะสื่อมากขึ้น หากเพื่อนๆ สนใจที่จะวิเคราะห์วรรณกรรมเรื่องอื่นๆ ก็สามารถแวะเข้าไปอ่านกันได้ ‘ระยะอำนาจ’ สะท้อนผ่านวรรณกรรมเรื่อง สุภาษิตอิศรญาณ หรือ เสรภา ขุนช้างขุนแผน เมื่อขุนช้างยื่นคำร้องต่อก็ไปต่อได้

READ MORE  Tense 12 แบบ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 วิชาภาษาอังกฤษ | Partnershipvt.org

แบนเนอร์-ส้ม-มาตรฐาน

ข้อมูลอ้างอิง:

ฟาซิโอ, อัลดา. “ปรมาจารย์คืออะไร” สถาบันการศึกษาสิทธิมนุษยชนสตรี พ.ศ. 2556

เจริญพรธรรม จตุพร และคณะ “มณนาปถะ: สถานภาพและบทบาทของสตรีในมุมมองของสตรีนิยมเชิงนิเวศ” วารสารกล้องปริทรรศน์ นาคบุตร มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราชฉบับที่ 12 ไม่ 2 2020 หน้า 225–237. ดอย:https://so04.tci-thaijo.org/index.php/nakboot/article/view/240010/166667.

ชาญหิรัญ พรรณราย. “ความเป็นชายในมัณฑนา” วารสารไทยศึกษาฉบับที่ 2, 2 ส.ค. 2556, หน้า 155–184., ดอย:https://so04.tci-thaijo.org/index.php/TSDJ/article/view/56480/47021.

ชุตินธรานนท์ ธนาสิน. “การนำเสนอภาพลักษณ์ใหม่ของสตรีในสังคมไทยผ่านตัวเอกหญิงในละครสมัยรัชกาลที่ ๖” วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ฉบับที่ 26 ไม่ 52, 2018, น. 49–70., ดอย:https://so06.tci-thaijo.org/index.php/husojournal/article/view/146045/107736.



#ปตาธปไตยในมทนะพาธา #เมอชายเปนใหญ #ผหญงจะเลอกอะไรไดบาง

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น