แผ่นดินไหว-แผ่นดินไหว

โอ้…ทำไมต้องเรียนรู้เรื่องแผ่นดินไหวระหว่างเกิดแผ่นดินไหวด้วย? ไม่เคยมีแผ่นดินไหวในประเทศไทย! อ่า แม้ว่าประเทศของเราจะไม่มีข่าวใหญ่เรื่องแผ่นดินไหวเหมือนประเทศอื่นๆ แต่ที่จริงแล้ว ประเทศไทยมีแผ่นดินไหวถึง 40 ครั้งในช่วง 40 ปีที่ผ่านมา ทำยาก Partnershipvt จึงอยากชวนเพื่อนๆ มาเรียนรู้เรื่องนี้สักหน่อย ยิ่งต้องเตรียมตัวมากเท่าไหร่ ใครจะรู้ว่าประเทศที่เพื่อนเลือกอาจมีแผ่นดินไหวบ่อย?

นอกจากบทความนี้แล้ว เพื่อนๆ ยังสามารถเรียนรู้เกี่ยวกับภัยพิบัติทางธรณีวิทยาอื่นๆ ได้ในPartnershipvt Application คลิกเพื่อดาวน์โหลดเลย

แบนเนอร์-สีเขียว-มาตรฐาน

แผ่นดินไหวคืออะไรและเกิดจากอะไร?

แผ่นดินไหวเกิดจากการเคลื่อนตัวของ “แผ่นเปลือกโลก” หรือ “แผ่นเปลือกโลก” ที่มีแผ่นเปลือกโลกหลายแผ่นรวมกัน พวกเขาลอยติดกัน แต่ไม่รวมกับเสื้อคลุม เมื่อความร้อนจากใต้เปลือกโลกเกิดขึ้น แผ่นทวีปเหล่านี้จะเคลื่อนที่ และเป็นส่วนหนึ่งของแผ่นดินไหวนั่นเอง

นอกจากนี้หากข้อบกพร่องได้รับพลังงานความร้อนจากใต้พื้นผิวโลก ก็อาจทำให้เกิดแผ่นดินไหวได้เช่นกัน

แผ่นดินไหว-แผ่นเปลือกโลก-แผ่นเปลือกโลก

คลื่นไหวสะเทือน

คลื่นไหวสะเทือนเป็นพลังงานที่ปล่อยออกมาจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก ความแรงของคลื่นไหวสะเทือนขึ้นอยู่กับพลังงานที่ปล่อยออกมา หากมีการสะสมพลังงานจำนวนมากจากความร้อนใต้ผิวโลก ความเข้มของคลื่นก็จะเช่นกัน

สำหรับพื้นที่ที่เกิดแผ่นดินไหวจะมีชื่อเรียกต่างกัน พื้นที่ศูนย์กลางของโลกเรียกว่า “จุดเหนือศูนย์กลางของแผ่นดินไหว” แต่สำหรับแหล่งกำเนิดที่แท้จริงซึ่งอยู่ลึกลงไปในดินซึ่งเป็นที่ที่แผ่นเปลือกโลกหรือรอยเลื่อนจะเรียกว่า “ศูนย์แผ่นดินไหว (จุดศูนย์กลางจุดโฟกัส)”

แผ่นดินไหว-แผ่นดินไหว

เมื่อเกิดแผ่นดินไหวขึ้น มักจะมีแผ่นดินไหวตามมามากมาย การเกิดอาการสั่นหลังแผ่นดินไหวครั้งแรกเรียกว่า “แผ่นดินไหว (อาฟเตอร์ช็อก)”

ขนาดของแผ่นดินไหว (ขนาด)

ขนาดของแผ่นดินไหวที่เพื่อนๆ มักได้ยินในข่าวเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในระดับริกเตอร์ โดยมีการแบ่งขนาดและความสัมพันธ์โดยประมาณของขนาด ที่มีการสั่นสะเทือนใกล้ศูนย์กลางดังตารางด้านล่าง

มาตราริกเตอร์

ขนาด

ความสัมพันธ์ของขนาดโดยประมาณกับการสั่นสะเทือนใกล้ศูนย์กลาง

1-2.9

อาการสั่นเล็กน้อย คนเริ่มรู้สึกตัวสั่นเป็นบางครั้ง เวียนหัว

3-3.9

สั่นเล็กน้อย คนในอาคารรู้สึกเหมือนรถไฟกำลังแล่นผ่านไป

4-4.9

การสั่นปานกลาง คนภายในและภายนอกอาคารรู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือน ชิงช้าวัตถุ

5-5.9

การสั่นสะเทือนรุนแรงเกิดขึ้นบนพื้นที่ขนาดใหญ่ เฟอร์นิเจอร์ และวัตถุเคลื่อนที่

6-6.9

มีการสั่นสะเทือนที่รุนแรงมาก อาคารเริ่มได้รับความเสียหายและพังทลายลง

7.0 ขึ้นไป

แผ่นดินไหวรุนแรงเกิดขึ้น อาคารโครงสร้างได้รับความเสียหายอย่างรุนแรง แผ่นดินแตก. วัตถุบนพื้นถูกโยนทิ้ง

READ MORE  ศิลาจารึก หลักที่ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 วิชาภาษาไทย | Partnershipvt.org

นอกจากนี้ยังมีมาตราส่วน Modified Mercalli ซึ่งแบ่งออกเป็น 12 มาตราส่วนดังแสดงในตารางด้านล่าง

ดัดแปลงมาตราส่วน Mercalli

ขนาด

ความสัมพันธ์ของขนาดโดยประมาณกับการสั่นสะเทือนใกล้ศูนย์กลาง

ฉัน

เป็นการจัดอันดับที่อ่อนแอมาก วัดโดยเครื่องมือ

II

นั่นก็เพียงพอแล้วสำหรับผู้ที่ยังอยู่ในอาคารสูง

สาม

พอที่จะสัมผัสได้ถึงคนในบ้าน แต่คนส่วนใหญ่ยังไม่รู้สึกถึงมัน

IV

ผู้อยู่อาศัยรู้สึกว่าสิ่งของในบ้านกำลังสั่นสะเทือน

วี

รู้สึกว่าเกือบทุกคน ของในบ้านเริ่มสั่นคลอน

VI

รู้สึกกับทุกคน ของหนักในบ้านเริ่มเคลื่อนไหว

ปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

ทุกคนตกตะลึง อาคารเริ่มเสียหาย

VIII

ความเสียหายค่อนข้างมากในอาคารทั่วไป

ทรงเครื่อง

อาคารที่ออกแบบอย่างดีได้รับความเสียหายอย่างมาก

X

ตึกถล่ม รางรถไฟโค้ง

XI

อาคารเกือบทั้งหมดถูกทำลาย พื้นผิวโลกนูนและเลื่อนบนพื้นดินอ่อน

สิบสาม

ทำลายทุกสิ่งที่เห็นเป็นคลื่นบนแผ่นดินโลก

เพื่อนไม่ต้องเข้าหน่วยเพื่อบอกขนาดแผ่นดินไหว เพียงบอกขนาดหรือระดับเท่านั้น เช่น แผ่นดินไหวที่เลวร้ายที่สุดที่เคยเกิดขึ้นคือแผ่นดินไหวในชิลี ในเมือง Valdivia 2503 ซึ่งวัดได้ 9.5 ตามมาตราริกเตอร์ (หรือคุณสามารถเขียนมาตราส่วน 9.5 ในระดับริกเตอร์ได้เช่นกัน) เราจะไม่เขียนว่ามาตราส่วนเป็น 9.5 ในระดับริกเตอร์อย่างแน่นอน สำหรับมาตราส่วน Mercalli นั้นจะถูกจัดระดับเป็นความรุนแรงที่…โดยไม่มีหน่วยการเรียนรู้ด้วย ดังนั้นจำไว้ว่าในกรณีที่คุณสอบผ่าน!

ผลกระทบของแผ่นดินไหว

  • ทำให้สูญเสียชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน
  • ไฟไหม้ได้ เนื่องจากแผ่นดินไหวทำให้ท่อส่งก๊าซระเบิด
  • อาจทำให้เกิดดินถล่มได้
  • กิจกรรมทางเศรษฐกิจของมนุษย์ถูกรบกวน ส่งผลให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจซึ่งต้องใช้เงินจำนวนมากในการฟื้นฟู
READ MORE  แบบจำลองอะตอมของทอมสัน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 วิชาเคมี | Partnershipvt.org

ตัวอย่างแผ่นดินไหว

  • เนปาล 2558

แผ่นดินไหวที่มีความรุนแรง 7.8 ตามมาตราริกเตอร์ มีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองกุรข่า ห่างจากกาฐมาณฑุ มีผู้เสียชีวิตกว่า 8,000 คนในเมืองหลวงของเนปาล

  • เฮติ 2010

แผ่นดินไหวระดับ 7.0 ริกเตอร์ มีศูนย์กลางแผ่นดินไหวอยู่ห่างจาก Port-au-Prince เมืองหลวงของประเทศนี้อยู่ห่างออกไปประมาณ 25 กิโลเมตร (25 ไมล์) โดยมีอาฟเตอร์ช็อกตามมาอย่างน้อย 52 ครั้ง และบ้านเรือนในเฮติมีสุขภาพไม่ดี ก่อให้เกิดความเสียหายทั้งต่อชีวิตและทรัพย์สินของคนจำนวนมาก มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 300,000 รายและผลกระทบทางเศรษฐกิจยังคงดำเนินต่อไปจนถึงทุกวันนี้

พื้นที่เสี่ยงแผ่นดินไหว

บริเวณที่เสี่ยงต่อการเกิดแผ่นดินไหวมากที่สุดคือ Ring of fire ซึ่งเป็นแนวภูเขาไฟบนแผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก ญี่ปุ่นเป็นประเทศหนึ่งที่ตั้งอยู่ในพื้นที่นี้ ทำให้เป็นหนึ่งในประเทศที่เสี่ยงต่อแผ่นดินไหวและภูเขาไฟระเบิดมากที่สุดในโลก

Pacific_Ring_of_Fire-1

นอกจากนี้ยังมีเส้นความผิดปกติที่เรียกว่า San Andreas Fault บนชายฝั่งตะวันตกของสหรัฐอเมริกา พื้นที่ลอสแองเจลิส เป็นความผิดที่เกิดจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกแปซิฟิกและอเมริกาเหนือ ยาวประมาณ 1,200 กิโลเมตร และลึกประมาณ 16 กิโลเมตร ซึ่งทำให้เกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ 2 ครั้ง ขนาด 7.9 ริกเตอร์ในสหรัฐอเมริกา ปี พ.ศ. 2500 และขนาด 7.1 ตามมาตราริกเตอร์ เมื่อ พ.ศ. 2355

แผนรับมือแผ่นดินไหวไทย

เพื่อนๆ รู้ยัง ประเทศเรามี 15 ข้อผิดพลาด ที่อาจทำให้เกิดแผ่นดินไหวได้! โดย 14 เส้นเป็นเส้นเลื่อนแบบทางการ อีกเส้นเป็นเส้นเลื่อนที่คาดว่าทำให้เกิดแผ่นดินไหว ตัวอย่างรอยเลื่อนที่เคยทำให้เกิดแผ่นดินไหว เช่น รอยเลื่อนพะเยา ที่ไหลข้ามจากอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ลงไปที่อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง ทำให้เกิดแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2562 ที่มีขนาด 4.9 ริกเตอร์ รวม 18 ครั้ง และต่อเนื่องไปจนถึงเช้าวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 อีก 26 ครั้ง รุนแรงที่สุดในรอบ 40 ปี

READ MORE  Fun facts: ชื่อนี้มีที่มา จากโคโรนาไวรัสสู่ Covid-19 และมงกุฎ | Partnershipvt.org

สำหรับหน่วยงานที่จัดทำแผนป้องกันและรับมือแผ่นดินไหวมาตลอดคือกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และกรมอุตุนิยมวิทยา กรมอุตุนิยมวิทยาได้ตั้งเครื่องตรวจจับการสั่นสะเทือนของแผ่นดิน รวมถึงดำเนินมาตรการช่วยเหลือประชาชนรับมือแผ่นดินไหว เช่น การจัดหาข้าว อาหารแห้ง น้ำดื่ม แบตเตอรี่ และสมาร์ทโฟน เพื่อติดต่อเจ้าหน้าที่เพื่อระบุตำแหน่ง ฯลฯ

ส่วนวิธีการปฏิบัติตนเมื่อเกิดแผ่นดินไหวนั้น เพื่อนๆ จะต้องใจเย็นก่อนหากอยู่ในอาคาร ควรซ่อนไว้ใต้โต๊ะที่แข็งแรงหรือติดกับผนังหรือเสาที่อยู่ตรงกลางของอาคาร หลีกเลี่ยงระเบียงและหน้าต่าง เพราะอาจทำให้ล้มแล้วก้มลงให้มือและเท้าป้องกันศีรษะและคอ

กรณีอยู่กลางแจ้ง หลีกเลี่ยงบริเวณที่มีเสาไฟฟ้า รวมทั้งพยายามอยู่ห่างจากอาคาร สิ่งปลูกสร้าง และสิ่งก่อสร้างอื่นๆ ให้มากที่สุดสำหรับคนบนสะพานลอย รีบเดินลงไปให้ไวที่สุด

นอกจากแผ่นดินไหวแล้ว เราแนะนำให้เพื่อนอ่านบทความเรื่องดินถล่มและดินถล่มไปต่อกันเลย และที่สำคัญอย่าลืมดาวน์โหลดPartnershipvt Application อุ่นใจแน่นอน!

ขอขอบคุณข้อมูลจาก สุรรังสรรค์ ผาสุขวงศ์ (ครูกอล์ฟ)

ข้อมูลอ้างอิง:

http://www.dmr.go.th/n_more_news.php?filename=severity
https://earthquake.tmd.go.th/mi.htm
https://ngthai.com/science/30670/ring-of-fire/
https://www.usgs.gov/natural-hazards/earthquake-hazards/science/back-future-san-andreas-fault?qt-science_center_objects=0#qt-science_center_objects
https://www.komchadluek.net/news/scoop/363297
https://news.thaipbs.or.th/content/7005
https://hilight.kapook.com/view/101708
https://thestandard.co/onthisday12012010-2/



#ธรณพบตภย #ตอน #แผนดนไหว #ชนมธยมศกษาปท #วชาสงคมศกษา

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *